روز سه شنبه شب به اتفاق دوستان به سخنرانی پولاک از محققان کنونی موسسه بروکینز رفتیم که در باره "استراتژی اروپایی- آمریکایی برای خاورمیانه بزرگتر" صحبت می کرد.

در اصل وی برای تبلیغ کتاب جدیدش به نام "راهی برای خروج از صحرا: استراتژی کلان" و اعلام نیاز آمریکا به کمک اروپا آمده بود.

سالن کوچک آکادمی پر شده بود و جلسه با معرفی پولاک به عنوان کسی که " از حمله له عراق به طور کامل و در جهت نجات منطقه" حمایت کرده بود شروع شد. با این جمله آدم یاد معارفه دکتر احمدی نژاد در دانشگاه کلمبیا می افتاد!

وی شروع به صحبت کرد و از همه کشورها و بازیگران سیاسی خورده گرفت! ایران هم که طبق معمول هر از چندگاهی مورد عنایت قرار میگرفت و بیشتر به عنوان "بازیگر شرور منطقه که در جهت کنترل خاورمیانه به نفع خود است" معرفی می شد. بطور کل احساسی منفی به وی و دیدگاههایش پیدا کردم. علیرغم اینکه وی با کلینتن کار کرده بود و ظاهرن تلاش زیادی هم برای ارتباط با دولت خاتمی کرده بودند هماکنون همان حرفهای قدیمی مبنی بر تحریم ایران را تکرار می کرد.

در حالیکه جلسه کلا" به تندگویی نسبت به ایران تمام شد احساس کردم که آمریکا و در کنار آن هم اروپا در مقابل ایران به بمبست رسیده اند و واقعن راه حلی وجود ندارد.

ای کاش کسی می شد و به آنها می گفت به جای این همه پشت سر آنان غیبت کردن بیایید وبا هم رودررو مذاکره کنید تا شاید فرجی شود. البته پولاک گفت که در کتابش گفته که چشمها را باید شست و جور دیگر باید دید! اما نمی دانم چرا در نهایت همان راهکارهای قبلی را ارائه کردند و تازه یکی از مسئولین دموکرات مجلس آلمان گفت که با تحریم موافق نیستند و باید حمله کنند! 

(اولین کتابی که در برلین خواندم)

 جوزف نای کتاب "قدرت نرم: ابزار توفیق در جهان سیاست" را در سال 2004 نگاشته است و بیش از هر چیز در باره چند و چون کاهش قدرت نرم آمریکا و راهکارهای بهبود آن بحث کرده است.

قدرت (یا همان توانایی به فعلیت رساندن خواسته ها) در نگاه جوزف نای دارای دو وجه است: قدرت نرم و قدرت سخت.

وی در این کتاب "قدرت نرم" را "ترغیب کردن دیگران برای انجام دادن کاری می داند که شما می خواهید." و البته این ترغیب کردن از "جذاب بودن" سرچشمه می گیرد. در حالی که قدرت سخت از منبع "زور" و "اقتصاد" سرچشمه می گیرد. به عبارت دیگر، هر گاه برای ترغیب دیگران به انجام کاری از زور و یا زر استفاده شود همانا از وجه "سخت" قدرت بهره برده شده، و زمانی که از "جذبه" و هر چیزی که بدون هزینه خاصی باشد بهره برده شود از قدرت نرم استفاده شده است. در این حالت مخاطب شما به این دلیل که "خودش می خواهد" کاری را که شما اراده کرده اید را انجام می دهد.

نای نموداری (ص. 8) ارائه کرده است که شکل جدولی آن در اینچا مقدور است:

هر کشوری برای اینکه بتواند از قدرت نرم بالایی برخوردار باشد باید به سه منبع اصلی آن دست یابی داشته باشد:

1-      فرهنگ عمومی و عقایدی جهان شمول

2-      سیاست (داخلی و خارجی) قابل اعتماد و معتبر

3-      کانالهای ارتباطی جهت انگاره سازی موضوعات روز

آمریکا نیز از این جهت یکی از ثروتمند ترین کشورهاست. اما اخیرا" سیاستهای آمریکا در دوران بوش (حتی قبل از ماجرای 11 سپتامبر) باعث کاهش شدید قدرت نرم آمریکا شده است و هماکنون آمریکا برای رسیدن به اهداف خود با مشکل مواجه شده است (ص. 25).

بنابراین آمریکا و هر کشور دیگری که قصد بهره مندی از قدرت نرم در عرصه بین المللی را دارند باید به سه منبع اولیه قدرت نرم توجه کنند.

   منبع:

Nye, Joseph S. (2004) Soft Power: the Means of Success in World Politics, New York, Public Affairs.

صدای آمریکا گزارشی تحلیلی در باره وبسایت Facebook منتشر کرده است که مطالعه آن خالی از لطف نیست:

«فیس بوک» نوعی در تماس بودن مردم از سراسر جهان با یکدیگر بر روی اینترنت و یکی از راههای دوستیابی و ارسال اطلاعات میان تعداد نامحدودی از افرادی است که به کامپیوتر دسترسی دارند.

اما در کشور ترکیه «فیس بوک» در ابعادی تازه و به عنوان یک سکوی سیاسی به کار گرفته می شود. دوریان جونز، خبرنگار صدای آمریکا از استانبول، درباره ابعاد تازه «فیس بوک» در ترکیه گزارشی تهیه کرده است که در ادامه برگردان آن را ملاحظه می کنید.

ملتون کول، زن جوانی که یکی از دو میلیون عضو«فیس بوک» در ترکیه به شمار می رود، کوشش می کند زندگی سکولار را در کشوری که امروزه به شدت تحت تاثیر فرهنگ اسلامی قرار دارد بگذراند.

گلسمن در سخنرانی خود برای چاتم هاوس که در سالگرد یازدهم سپتامبر ایراد کرد به تبیین استراتژی خود برای دیپلماسی عمومی آمریکا پرداخت. مطلب زیر چکیده سخنرانی است.

عصر جدید دیپلماسی عمومی/ جیمز گلسمن

دیپلماسی عمومی یعبارت ساده یعنی: دیپلماسی معطوف به عموم مردم. همانند دیپلماسی سنتی و یا فعالیت نظامی، هدف دیپلماسی عمومی همانا منفعت ملی است. این هدف نیز از طریق اگاهی بخشی، اطلاعرسانی، ارتباط و تعامل، و ترغیب عموم مردم در کشورهای خارجی تامین می شود.

دیپلماسی عمومی آمریکایی سنتی دیرینه دارد. از دوران جنگ سرد سازمانهایی مانند "کنگره آزادی فرهنگی"، سازمان اطلاعات ایالات متحده (USIA)، و رادیو اروپای آزاد بسرعت به دیپلماسی عمومی پرداختند. اما در دهه 90، بدلیل فضای مثبتی که برای آمریکا ایجاد شده بود، این ارگانها تعطیل شدند.

هماکنون دولتمردان آمریکایی معتقدند که گلوله و زندان نمی توانند ما را به پیروزی برسانند. دیپلماسی عمومی هر روز بیشتر از دیروز جزء لاینفک رسیدن به اهداف ملی می شود.

دیپلماسی عمومی دارای 4 رکن اصلی است:

• برنامه های آموزشی و فرهنگی: حدود 60 برنامه آموزشی مانند فولبرایت و "اکسس میکروبورس" (Access Microscholarships)
• برنامه های اطلاعرسانی بین المللی: از طریق اینترنت، انتشارات، و سخنرانان
• رسانه های بین المللی: از 60 سال پیش تا کنون شروع شده و هماکنون نیز به بیش از 60 زبان پخش می شود.
• و تعامل ایدئولوژیک: جنگ عقاید.

مسئول دیپلماسی عمومی آمریکا دو وظیفه دارد: ریاست دفتر دیپلماسی عمومی در وزارت امور خارجه و مسئول هماهنگی های بین ارگانهای مختلفی که در جنگ ایدئولوژیک درگیر هستند، مانند وزارت دفاع، و جامعه اطلاعاتی.

هماکنون جنگ بر علیه ترور به معنای نبرد عقاید است و پیروزی نهایی از آن برنده در نبرد عقاید است.

سیاست آمریکا در اعمال دیپلماسی عمومی دچار تغییر مسیر شده است. تا قبل از این بیشتر بر بهبود تصویر آمریکا در میان مخاطبان جهانی تاکید میشد اما هماکنون بر تخریب و مقابله با ایدئولوژی افراطگرایان تاکید دارد.

گلسمن قبلا" نیز این استراتژی جدید را اینگونه تبیین کرده بود: "کار ما مانند این است که قبلا" در ارائه دو محصول رقابتی مانند کوکاکولا و پپسی (و با فرض اینکه کوکا ما هستیم) سعی میکردیم به مردم بگوییم کوکا کولا بخورید. هماکنون می خواهیم بگوئیم پپسی نخورید.

بیشترین میزان خصومت با آمریکا در خاورمیانه و اروپا وجود دارد. تلاش دفتر بر این است تا بر روی نقاط مشترک با اروپائیان و خاورمیانه ای ها که همانا برخورد با رفتارهای افراطگرایانه است تعامل داشته باشد.

اتفاقات کنونی در جوامع مسلمان خواه نا خواه بر امنیت ملی ما نیز تاثیر گذار است و وظیفه ما این است تا با گسترش جایگزینهایی برای افراطگرایی خشونت آمیز، تفکر انتقادی، میانه روی، و ارزشهای دموکراتیک از میزان تبعات منفی این وقایع بکاهیم.

برای مقابله و تخریب افراطگرایی نیز دو راه پیش روست:

1-  بر هم زدن شهرت ساختگی رهبران و نیروهای آنان و رسوا ساختن آنان که از طریق مسلمانان و نیز غیر مسلمانان باید انجام شود.

2-  ارائه راهها و جایگزینهایی برای افراطگرایی خشونت آمیز که از طریق بخش خصوصی و شبکه های اجتماعی و اینترنت انجام میشود.  بطور خلاصه "انحراف نیروهای بالقوه افراطگرایی به سمت سرگرمی، تکنولوژی، و سیاست و مذهب و ... " کار دوم است.

در نهایت نیز در کنار این امور باید بدنبال ایجاد حرکتهای ضد افراطی در این جوامع بود. مدلی مانند جمعیت "زنان ضد رانندگی در حال مستی" (MADD) می تواند الگوی مناسبی برای ایجاد حرکتهای طرفدار دموکراسی باشد.

امید بر این است که ابتدا در نبرد عقاید پیروز شد و همزمان با آن نیز بدنبال تحبیب قلوب و جذب افکاربود.

ترجمه: جواد راد

جیمز گلسمن در کنفرانس مطبوعاتی خود با وبلاگ نویسان اعلام کرد دفتر وی تمام تلاش خود را در جهت برقرار ارتباط با مردم کشورهای ضد آمریکایی، مانند ایران، انجام خواهد داد. وی اعلام کرد این تلاش ها شامل برنامه های ورزشی مانند دعوت از تیم بسکتبال تا شرکت در مباحثات اینترنتی در وبسایت های ایرانی را در بر می گیرد.

وی از ایجاد 8 تیم اینترنتی با توانایی در زبانهایی مانند فارسی، عربی، اردو، و نهایتا" روسی خبر داد که در سایتهای انترنتی شرکت کرده وبا معرفی خود بعنوان نمایندگان دولت آمریکا سعی در برقراری ارتباط و اعلام مواضع واقعی دولت آمریکا خواهند داشت.

در یک مورد خاص، تیم فارسی آن در مباحثات وبسایت دکتر احمدی نژاد و نیز آقای جوانفکر شرکت کرده اند که نتایج قابل توجهی نیز داشته است.